Mondkapjes kopen en alles over mondneusmaskers

Sinds het COVID-19 virus een wereldwijde pandemie vormt wordt er ook in Nederland steevast gezocht naar informatie over mondkapjes kopen. Voor de meesten is het dragen van een mondmasker iets nieuws, en het is niet zo gek dat daar veel vragen over ontstaan. Om al die vragen te beantwoorden lees je hier alles wat je moet weten over mondkapjes en mondneusmaskers.

Veelgestelde vragen

Waarom moet ik een mondkapje dragen?

Het dragen van een mondkapje – of het officiële woord mondneusmasker – is soms een advies en in andere gevallen een verplichting. Bij sommige beroepen is het dragen van een mondkapje al geruime tijd een noodzaak die bij het werk hoort; denk daarbij aan de tandarts, mondhygiënist of een chirurg.

Het is pas sinds de komst van de globale pandemie zo dat mondmaskers steeds meer in het openbaar worden gedragen. De bedoeling is dat mondkapjes ervoor zorgen dat virussen zich minder goed  verspreiden, in combinatie met andere adviezen en maatregelen. Denk hierbij aan een gedeeltelijk of zelfs totale lockdown, in sommige gevallen gecombineerd met een avondklok.

Een mondkapje draag je om anderen en jezelf te beschermen. Afhankelijk van het soort mondmasker en de kwaliteit kun je effectief bij dragen aan het stoppen van de verspreiding van bijvoorbeeld het COVID-19 virus. Verderop in dit artikel lees je meer over de verschillende mondkapjes en kenmerken.

mondkapje dragen ov auto vliegtuig

Wanneer is een mondkapje dragen verplicht?

Op sommige plekken is het dragen van een mondmasker verplicht, terwijl het in andere gevallen een dringend advies is. De verplichting geldt sinds 1 juni 2020 in het openbaar vervoer, in touringcars, op luchthavens en in vliegtuigen en is ingevoerd als maatregel om verspreiding van het COVID te beperken. Draag je op deze plekken geen mondkapje, dan riskeer je een boete of word je niet toegelaten.

Het kan per regio of zelfs op lokale plaatsen verschillen of en welke verplichtingen er zijn. Geadviseerd wordt om in ieder geval in (drukke) openbare ruimtes, zoals winkels, winkelstraten en supermarkten afstand te houden en uit voorzorg een mondkapje te dragen.

Er gelden ook uitzonderingen op de plicht om een mondmasker te dragen. Kinderen onder de 13 jaar hoeven bijvoorbeeld niet per se een mondkapje op. Als je vanwege een chronische ziekte of beperking niet in staat bent om een mondkapje te dragen, ben je hier niet toe verplicht.

Hoe draag ik een mondkapje?

Het is de bedoeling dat het mondkapje de neus, mond en kin bedekt, en zo goed mogelijk aansluit op het gezicht. Heb je een verstelbaar mondkapje zoals onze wasbare mondkapjes, zorg er dan voor dat het niet te losjes zit. Als je merkt dat een mondkapje erg makkelijk afzakt en losjes zit, kijk dan naar een kleinere maat of een verstelbaar mondkapje.

Zet het mondmasker op een raak het vervolgens zo min mogelijk aan. Als je het mondkapje afdoet, pak het dan vast bij de lusjes of elastieken. Door het mondkapje met je handen aan te raken, verspreid je potentieel meer virussen en bacteriën. Het dragen van een mondmasker schiet zijn doel dan voorbij, en dat zou zonde zijn. Was je handen goed nadat je het mondkapje af hebt gedaan.

Instructievideo gepucbliceerd door het RIVM over het professioneel dragen van een mondmasker:

Video afspelen

Voor het grote publiek heeft het RIVM infographics gemaakt voor het correct gebruik van mondkapjes zoals hieronder vermeld. Het gaat om de basisregels waarbij voor meer informatie wordt verwezen naar [link:rijksoverheid.nl/mondkapjes]

Je kunt de pdf varianten hier downloaden:

 

Van de Rijksoverheid:

 

Het Nederlands Normalisatie (NEN): 

 
Instructievideo van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het gebruik van een niet-medisch mondkapje:
mondkapjes dragen basisregels waar verplicht

Welke mondkapjes zijn goed?

Voor iedereen zonder een medisch beroep geldt dat je een niet-medisch mondkapje hoort te dragen. Of een mondkapje goed is hangt af van een aantal punten, zoals de soort, mate van bescherming en het draagcomfort. De voorkeur verschilt natuurlijk ook per persoon en situatie. Om een goede keuze te kunnen maken, leggen we daarom meer uit over soorten mondkapjes en hun eigenschappen.

Welke soorten mondkapjes zijn er allemaal?

Deze mondmaskers zijn voor algemeen gebruik en voor iedereen beschikbaar. Vaak zijn dit stoffen mondkapjes waar geen filter in zit, certificering voor nodig is of andere eisen aan zitten verbonden. Deze mondkapjes kunnen een wegwerp variant zijn of  juist uitwasbaar, waardoor je ze kunt hergebruiken.

1. Niet-medische mondkapjes voor iedereen

Deze mondmaskers zijn voor algemeen gebruik en voor iedereen beschikbaar. Vaak zijn dit stoffen mondkapjes waar geen filter in zit , CE of elke andere certificering ontbreekt of voor nodig en of andere eisen aan verbonden zitten. Deze mondkapjes kunnen een wegwerp variant zijn of juist uitwasbaar, waardoor je ze kunt hergebruiken.

2. (Niet-medische) wegwerp mondkapjes

Niet-medische wegwerp mondmaskers zijn meestal gemaakt van een aantal dunne lagen stof en zijn voor eenmalig gebruik. Ze zijn niet uitwasbaar en na het dragen gooi je ze weer weg.

3. Wasbare en herbruikbare mondkapjes

Wasbare mondkapjes kun je met de juiste verzorging en reiniging hergebruiken. De herbruikbare mondkapjes van Zorgwereld zijn gemaakt ademend katoen waardoor ze zo comfortabel mogelijk zitten. Met de verstelbare lusjes pas je het herbruikbare mondkapje aan op het formaat voor je eigen gezicht, zodat het mondmasker zo goed mogelijk aansluit.

Deze herbruikbare mondkapjes hebben een Oeko-Tex certificering, wat betekent dat ze zijn getest op schadelijke stoffen en naar de standaarden van Oeko-Tex hier vrij van zijn bevonden. Als je het Oeko-Tex keurmerk ziet staan, weet je dus dat de stof van het mondmasker veilig is om te dragen.

Je reinigt de herbruikbare mondmaskers door ze te wassen op 60 graden. Strijk de mondmaskers op een temperatuur van 180 graden. In het assortiment van Zorgwereld vind je o.a. deze mondkapjes:

4. Mondkapjes voor persoonlijke bescherming (FFP1, FFP2 en FFP3)

Mondkapjes voor persoonlijke bescherming filteren voornamelijk wat je inademt, niet wat je uitademt. Ze zijn daarom voor persoonlijke bescherming en je ziet ze onder andere terug in de bouwsector. Dit type mondkapje voorkomt bijvoorbeeld dat je schadelijke stofdeeltjes inademt als je aan het klussen bent.

Deze mondmaskers worden ook wel FFP mondmaskers genoemd. Het getal achter de afkorting FFP staat voor de mate van bescherming die het ingebouwde filter biedt. Hoe hoger het getal, hoe beter de bescherming: een FFP3 mondmasker biedt dus de meeste persoonlijke bescherming.

Ten slotte heeft dit type mondmasker een CE-markering. Dit houdt in dat de mondkapjes zijn getest en voldoen aan Europese wetgeving.

5. Chirurgische mondkapjes (Type 1, 2, 2R/IIR)

Chirurgische mondmaskers mogen alleen gebruikt worden door medische professionals en worden als wegwerp variant geproduceerd. Wat het uiterlijk betreft lijken ze enigszins op de gewone wegwerp mondmaskers, maar medische mondkapjes moeten aan een stuk meer eisen voldoen.

Deze mondmaskers zijn gemaakt om patiënten te beschermen en op de verpakking moet zijn aangeduid dat het specifiek om medisch gebruik gaat. Ook deze mondkapjes hebben een CE-markering en voldoen aan Europese wetgeving.

De chirurgische mondkapjes zijn weer onder te verdelen in drie categorieën: type I, II en IIR. 

Type I is met een filter percentage van 95% gemaakt voor patiënten en cliënten, terwijl type II is gemaakt voor medisch personeel. 

Type II is voor medisch gebruik en heeft een iets hoger filter percentage van 95%. 

Type 2R/IIR is voor medisch gebruik en heeft een extra eigenschap: deze mondmaskers hebben niet alleen een hoger filter percentage, maar zijn ook spat resistent en daardoor grotendeels vochtbestendig. Je herkent vochtwerende medische mondkapjes dus aan de toevoeging van de letter R.

Hoe werkt een mondkapje precies en hoe beschermt het tegen bacteriën en virussen?

De manier waarop een mondkapje beschermt tegen bacteriën en virussen verschilt per soort. Mondkapjes voor persoonlijke bescherming zorgen er bijvoorbeeld voor dat je geen schadelijke stoffen inademt, terwijl de mondkapjes voor algemeen gebruik er meer op gericht zijn om verspreiding van virusdeeltjes te voorkomen.

Ook de mate waarin een mondkapje beschermt verschilt per mondkapje. Bij mondkapjes voor persoonlijke bescherming zie je aan de FFP klasse hoe goed het mondkapje beschermt. Gaat het om medische mondkapjes, dan zijn daar de type aanduidingen I, II en IIR voor. Niet-medische mondkapjes zonder CE certificering of andere aanduidingen bieden de minste bewezen bescherming. 

De bescherming van mondkapjes kan dus worden opgebouwd door middel van verschillende lagen stof of een filter. Katoenen stof houdt voornamelijk druppeltjes uit het lichaam tegen, bijvoorbeeld wanneer je hoest of niest. Hoe meer lagen stof het mondmasker heeft, des te meer druppeltjes de stof tegen kan houden. 

Ook polypropyleen, de stof waar veel wegwerp mondmaskers van gemaakt zijn, biedt bescherming dankzij de eigenschap om druppels tegen te houden. In het geval van chirurgische mondmaskers ligt de filter prestatie (de mate waarin bacterie- en virus deeltjes worden tegengehouden) tussen de 95 en 95%.

Mondkapjes met een filter beschermen niet alleen tegen druppels, maar filteren ook de lucht die je inademt. Een masker met filter dat goed past sluit volledig af tegen druppeltjes. Hoe sterk het filter precies werkt, kun je aflezen aan de klasse aanduiding van het desbetreffende filter. In bijna alle gevallen ligt de filter prestatie in ieder geval boven de 90%.

Wat zijn de verschillen tussen de soorten mondkapjes?

Mondkapjes verschillen op allerlei manieren van elkaar. Het duidelijkste verschil zie je tussen wasbare mondkapjes (2 lagen) en wegwerp mondkapjes (3 lagen): wasbare mondkapjes kun je hergebruiken en wegwerp mondkapjes gooi je na gebruik direct in de prullenbak.

Het verschilt ook per soort voor wie de mondkapjes bedoeld zijn. Niet-medische mondkapjes zijn voor algemeen gebruik, terwijl medische mondkapjes (3-5 lagen) alleen voor professionals in de medische wereld zijn bedoeld. Mondkapjes voor persoonlijke bescherming, ook wel luchtdeeltjesfiltermaskers genoemd worden voornamelijk gebruikt door medewerkers die met gevaarlijke stoffen werken, maar kunnen ook worden gebruikt door consumenten.

Ten slotte is er tussen mondkapjes verschil in de mate van bescherming, die je afleest aan de FFP klassen en I, II en IIR aanduidingen. De belangrijkste punten waarin mondkapjes verschillen (afgezien van gebruik) zijn:

  • het gebruikte materiaal
  • aantal lagen met filters
  • type filters in deze lagen
  • de volgorde van deze lagen
  • filter prestaties die dit oplevert
  • sluiting bij neus en mond
  • certificeringen volgens EU normen

Moet ik een mondkapje dragen in de auto?

Momenteel geldt er geen verplichting om een mondkapje in de auto te dragen. Wel is er het dringende advies om een mondmasker in de auto te dragen als je met meerdere personen in het voertuig reist. 

Als je in een taxi reist, hangt het er vanaf of je alleen of met meerdere personen reist. Zit je samen met andere personen uit meerdere huishoudens in dezelfde taxi, dan is het wel de bedoeling om een mondkapje te dragen.

Moet ik een mondkapje dragen in het openbaar vervoer?

In het openbaar vervoer geldt de verplichting om een mondkapje te dragen. Zorg er dus altijd voor dat je een mondmasker op hebt als je de trein of bus instapt. In het openbaar wordt deze mondkapjes plicht actief gehandhaafd: als je geen mondkapje draagt, riskeer je een boete of kan je geweigerd worden bij het instappen.

Touringcars vallen niet onder openbaar vervoer, maar toch is het in dit geval sinds 1 juni 2020 ook verplicht om een mondkapje te dragen. De plicht om een mondkapje te dragen geldt niet voor kinderen onder de 13 jaar, ook in het openbaar vervoer en touringcars.

Wat is het beste mondkapje om te dragen in het vliegtuig?

Op luchthavens en in vliegvelden is het verplicht om een mondkapje te dragen. Je kunt op basis van de filtratie niveaus en aanduidingen bekijken welke mate van bescherming jij het liefste draagt. Houd er wel rekening mee dat je het mondkapje de hele vlucht moet dragen: een comfortabel mondkapje is dus geen overbodige luxe.

Het beste mondkapje om in het vliegtuig te dragen hangt dus voor een deel af van jouw eigen voorkeur op het gebied van draagcomfort. De luchtverversing in luchtdrukcabines van vliegtuigen zijn zeer effectief.  Voor goed comfort draag je bijvoorbeeld een wasbaar mondkapje, voor goede bescherming een 5 laags FFP2/KN95 mondmaskers.

Je kunt altijd voor de zekerheid meerdere mondkapjes meenemen om die af te wisselen. Let er dan wel op dat je een mondkapje niet meer dan één keer draagt.